Voor schoolleiders PO: gratis e-book 📥 Praktisch met Lef Wijzer
Praktische werkvormen voor morele reflectie, direct toepasbaar in jouw praktijk.
Morele biografie
Een werkvorm om innerlijke verdeeldheid over een dilemma inzichtelijk te maken en te erkennen.
Doel van de Morele biografie
Je innerlijke landschap in beeld brengen. Met kleur en vorm ontdekken welke delen van jou spreken en hoe ze zich tot elkaar verhouden.
Voor wie
Voor de schoolleider die merkt dat er tegenstrijdige stemmen in zichzelf zijn over een besluit of situatie. Deze werkvorm doe je alleen, op een rustig moment. Je hebt er geen gesprekspartner voor nodig.
Wanneer inzetten?
Bij twijfel die maar blijft hangen, ook al heb je een besluit genomen.
Als je merkt dat je innerlijk verdeeld bent over een kwestie.
Wanneer je behoefte hebt aan overzicht en structuur in je eigen gedachten
en gevoelens.
Deze werkvorm helpt je
Overzicht verkrijgen over de stemmen in je hoofd
Te begrijpen waar je innerlijke verdeeldheid vandaan komt
Te zien welke delen van jou luid of juist stil zijn
De waarden achter je twijfels te herkennen
Rust te vinden door wat je in beeld hebt gebracht een plek te geven
Kijk ook naar buiten
De Morele Biografie helpt je om naar binnen te kijken: welke delen van jouzelf spreken er in dit dilemma? Maar soms blijft een dilemma hardnekkig terugkomen, ook als je je innerlijke stemmen hebt gehoord. Dan kan het zijn dat het probleem niet (alleen) in jou zit, maar in patronen in de organisatie of het team. Hiervoor ontwikkelde ik een systemische werkvorm die je samen met je team kunt doen.
👉 Ontdek en lees meer over het Systemisch Spiegelbeeld
👉 Download werkblad Morele Biografie
Tijd - 20-30 minuten
Benodigdheden
Dit werkblad (digitaal of downloadversie)
Kleurpotloden, stiften of krijtjes (optioneel, maar aanbevolen)
Pen voor aantekeningen
Tips:
Reserveer in je agenda van tevoren tijd voor deze oefening.
Zorg dat je in een fysieke ruimte bent waar je niet gestoord kan worden.
Zet je mobiel uit.
Elk kwadrant staat voor een 'stem' die in jou kan spreken, zeker als je voor een lastig dilemma staat.
Schrijf in een paar zinnen op welk dilemma of welke situatie je bezighoudt. Wat is de kern? Wat bleef hangen?
Stappenplan Morele Biografie
Stap 1 ✍️ Korte omschrijving dilemma
Stap 2 🔵 Stemmenkwadrant
Schrijf voor elk deel op wat het te zeggen heeft over jouw dilemma. Gebruik de eerste persoon alsof je dat deel zelf bent. Bijvoorbeeld:
De bestuurder in mij zegt: 'Het protocol is duidelijk, je moet nu handelen volgens de regels.'"
De verbinder in mij zegt: 'Maar ik voel me zo verdrietig om dit kind en de ouders.'
De veilige bewaker in mij zegt: 'Pas op, als je dit doet krijg je gedoe met het team.'
De stille wijze in mij zegt: 'Diep van binnen weet ik dat het om respect gaat, hoe we ook beslissen.'
Nu jij. Wat zegt de bestuurder, verbinder, veilige bewaker en de stille wijze in jou?
Stap 3 🗣️ Wat zegt elk kwadrant?
Pak je kleurpotloden of stiften. Geef elk deel een kleur die bij dat deel past.
Teken een cirkel op een leeg vel. Kleur vervolgens elk segment van de cirkel in met de gekozen kleur. Let op: Pas de grootte van het segment aan; hoe groot of klein dit kwadrant op dit moment in jou voelt.
Welk deel is op dit moment het grootst? (Laat dat segment meer ruimte innemen)
Welk deel is het kleinst? (Laat dat segment kleiner tekenen)
Welke delen staan tegenover elkaar? (Misschien teken je ze
tegenovergesteld)
Welk deel voelt stil of wordt niet gehoord? (Misschien teken je het heel
klein, of in een lichtere kleur)
Stap 4 👩🎨 Geef elk kwadrant een kleur en plek
Stap 5 👀 Kijk naar de verhoudingen
Beantwoord na het tekenen de volgende vragen.
Welk kwadrant is op dit moment het luidst?
__________________________________________________________
Welk kwadrant is het stilst?
__________________________________________________________
Welke kwadranten staan met elkaar op gespannen voet?
__________________________________________________________
Is er een kwadrant dat je eigenlijk niet wilde horen?
__________________________________________________________
Welk kwadrant verdient op dit moment meer aandacht?
__________________________________________________________
Stap 6 🌱 Inzicht
Lees alles nog eens door. Wat valt je op?
Het dilemma is niet zozeer een 'fout' of een teken van zwakte. Het is een gesprek tussen verschillende delen van jezelf, die allemaal een eigen waarde verdedigen.
De Bestuurder verdedigt: _________________________________
De Verbinder verdedigt: _________________________________
De Veilige Bewaker verdedigt: _____________________________
De Stille Wijze verdedigt: _________________________________
De vraag is niet: "Wat is goed en wat is fout?"
De vraag is:
Welk deel verdient nu even de meeste aandacht?
Hoe kan ik naar al mijn kwadranten leren luisteren, ook de stille?
Wat hebben al deze kwadranten mij te zeggen over wat hier echt op het spel staat?
De Morele Biografie helpt je om naar binnen te kijken: welke delen van jouzelf spreken er in dit dilemma? Maar soms blijft een dilemma hardnekkig terugkomen, ook als je je innerlijke stemmen hebt gehoord. Dan kan het zijn dat het probleem niet (alleen) in jou zit, maar in patronen in de organisatie of het team.
Systemisch Spiegelbeeld is de werkvorm die daarbij past.
Terug naar werkvormen passend bij jouw type morele dilemma
Meer inzicht nodig? Kijk ook naar buiten
Stap 7 🏁 Afronding
Schrijf tot slot één inzicht op dat je meeneemt uit deze oefening.
Wil je de werkvorm, zonder laptop, zonder mobiel, bekijken? Download hier de morele biografie pdf versie om te printen.
👉 Lees meer over het Systemisch Spiegelbeeld
Soms zijn ze allebei nodig
Eerst inzicht in je eigen binnenwereld, dan pas kijken naar de systeempatronen om je heen. Of andersom: als je de systeempatronen helder hebt, kun je vervolgens onderzoeken welke innerlijke delen daarin meespelen.
Praktischmetlef is in ontwikkeling. Ik hoor graag hoe je deze werkvorm hebt ervanren. Wat vond je prettig? wat ontbrak? En wat werkte echt niet voor jou?